GotarNÊRÎN
Trending

Plana Tirk, Iran û Sûriye û bi çarenivîsek hevpar re rûbirû ne

Romav Kurdî

Mahir Hesen

Di sala 1970-an de, dema Partiya Baas bûdesthilatdar û “pêvajoya demografîkî” li devera Kurdîpejirand, û ji bo berjewendî û xwezayîbûna MalbataAlasad asankarî peyda kir. Ji ber vê yekê wî gelekmalbatên Ereb anîn û ew li ser erdnîgariya kurdîtomar kirin da ku pêşgotinek dîrokî bide wan, û rêveberiyê xist destên wan de.
Di statîstîkek fermî de ku di sala 1985 -an de hateweşandin bi sernavê “Sûriye di hejmaran de” têxuyang kirin, ku rêjeya belavbûna nasnameyahemwelatiyan li Sûrî diyar kir. Erenên Sunî di rêzayekem de hatin, û hejmara wan gihîşt%76, û elewî%11.5 û Xirîstiyanan%8, di rêjeya Dirûzangihîşt tenê%3, û Erebên Şi’î di asta herî jêrîn de bû, bi rêjeya%1.4. Bêyî ku bê gotin ku li Sûriyênasyonalîzmeke din bi navê Kurdan heye

Di destpêka serdema Beşar Esed de, rejîma Sûriyênêzîkbûnek mezin bi Tirkiyê re nîşan da û derî li berçalakiyên hukûmeta tirkî û piştgiriya wê ji bo şerêKurdan, û him ji bo belavkirina prensîbên hevrayî di şerê Kurdan de vekir. ku tevgera Kurd hem li Sûriyêû hem jî li Tirkiyê lewaz û têk biçin.
Piştî ku wî welat bi rê ve bir, sînor hatin vekirin û semînerên hevbeş bi rê ve birin. Û gelek serdan jiherdû aliyan ve bûn.

Gelo ev têkilî berdewam bin?!
Dive bersiva min dirêj be lê ez ê zelal bikim û dûr û dûr lê binerim. Di destpêka Adara 2011an de, MiletêSûrî daketin kolanan, û ji bayê Bihara Erebî ya ku wêdemê li rojhilata navîn diherikî bandor bûn.

Rejîm ji beylî hêzên xwe di rûbirûbûnaxwepêşanderan de ,çekdar ji derveyî Sûriyê jî bikaranî.  Li gorî agahdariyan û çavkaniyan diyar dikin kuzêdetirî 30 giropên çekdar hene. Iranê yekserpiştgiriya rejîma Beşar Al-esed kir ji bo parastinaberjewendî û bandora xwe li rojhilata navîn û bi karanîna pirojeya Hîlal Al Şi’î.
Ev Girup jî Pasdarên Iranê, û hêzên HizbullahaLibnanê û hejmareke din yên Şi’î hatin Sûriyê û li gorî daxuyanên Iran û hin rêberên wê, Sûriyê yek jiparêzgehên wê dihesibîne tête nîşan kirin. Ev ji alîkîve, û him armanca Iran ku Dewleta Iraqê jî dorpêçbike û wê lewaz bike.

Îcar rola Tirkan ji bo Beşar û rêjîma wî çi bû?!

Li vir Tirkiye dest pê kir ku tevahiya xelkê Gund û bajarên Kurdan dersînor bike, û cihên wan bo wêbuye armanca sereke ya guheztina pêkhateya deverê.

Rejîmê gelek komkujî kirin, ku weke paqijkirinamezhebî hatin binavkirin, li Hums û gundewarêŞamê, ku bi koçkirina xelkên ereb bo bajarên kurdan, ku bû sedema guherîneke mezin di nexşeya nifûsê de.
Guhertina demografîk ku tê de tevahiya deverênEreban bi darê zorê ber bi bajar û gundên kurdan vekoç kirin. Iran şert dan ku bajar bi temamî jiniştecihên  were valakirin û veguhezînin bakurêSûriyê, û ev pêşniyar li gorî Siyaseta Tirkiye bû.Tirkiye dixwest deverên kurdan vala bibin û niştecihên  koç û derbider bibin

Plana siyaseta guherandina demografî , çawa hatemeşandin?!

Rêjîm û Iran,  piştî dorpêça salan berdewam kir, û bi koçberiya xelkên Ereb û ew hatin veguhestin li bakurê Sûriyê (kurdistan Sûrî). Ev  ji bo rêjîm xurtû bi hêz bibe û baytexta Sûrî nehilweşeTam li virrola tirkan  berçav. Bi hênceta Şerê Rêjîmê û piştgiriya Opozîsyona Sûriyêtirkan di heman demêde gelek penaber li xwe girtin, û paşî derbasî deverênkurdî  di bin navê şerê PKK ê de. Wisa diyar dibeku her Sê dewletên dagîrker bi yek armancin , û li seryek planê dixebitinEreban koçî devera kurdî bikinda ku kurdistan ji hev bikeve û him rêjîm berdewambibeSedem  naxwazin ku azmûna herêmakurdistan û Iraq dubara bibe. Ji ber xweş têgihştineku lewaz bûna dewletek ji van dewletên dagîrker wateya avakirina herêmek din a kurdî. 

Bê gumanazadkirina perçeyek din  bandorekmezin li ser Iran û Tirkiyeyê bike, û daxwaza Kurdênli wir  ji bo mafên federal be.

Tirkiyê bi siyaseta xwe karîbû Opozîsyona Sûrîbixapîne û wan bi gihandina alîkariyê têk bibe û wan bidest bikeHebûna tirkan li herêmên kurdan eşkerebûye, û dibe ku nasnameyên civakê li hin bajaranhatine guheztintiştek ku berê nebû û ev  bi alîkariya Ereban  meşandin.

Gotina dawîn: Kî bixwaze asta guheztina demografîya sîstematîkî li kurdistana Sûrî bizanibedivê li kampên penaberan kurdan bibîne û li  rêjeyakoçberiyê .

Li gorî texmînên Neteweyên Yekbûyînifûsa Sûriyêji 23 mîlyonî daketiye 18 mîlyon, û pênc mîlyon Sûrî, li seranserê cîhanê bûne penaberGelo hejmarakurdan çende tevî ku şoreş ji bo hilewşandina rêjîmaSûrî  ne ji bo fermana kurdan .

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Back to top button